هراس یا فوبیا (phobia)

هراس یا فوبیا (phobia)

 

ترس شدید یا بیمارگونه که در روانشناسی به هَراس، فوبی یا فوبیا (phobia) شهرت دارد، عبارت است از واکنشی بیمارگونه و پایدار از ترس در فرد که باعث اختلال در زندگی روزمره وی می‌شود

هراس یا فوبیا (phobia)
کوروش کبیر می گوید: " در دنیا از سه آهنگ می هراسم ":
1- صدای کودکی از بی مادری 2- صدای عاشقی از جدایی 3- صدای مجرمی از بی گناهی...!!!
هراس یا فوبیا (phobia) 
ترس شدید یا بیمارگونه که در روانشناسی به هَراس، فوبی یا فوبیا (phobia) شهرت دارد، عبارت است از واکنشی بیمارگونه و پایدار از ترس در فرد که باعث اختلال در زندگی روزمره وی می‌شود و گاه تا جایی پیش می رود که حتی فرد را از پای در می آورد و این جایی است که به قول ناپلئون بناپارت باید گفت که " در دنيا فقط بايد از يك چيز ترسيد و آن خود ترس است ".
بر خلاف ترس معمولی که واکنشی زودگذر و طبیعی به یک عامل خطرناک خارجی است، هراس بیشتر ترس از قرار گرفتن در یک موقعیت خطرناک است مانند ترس از پرواز یا ماشین‌سواری. در برخی موارد، فرد هرگز در تماس با چیزی که از آن می‌ترسد نبوده ‌است. 
فوبیا، ترس نامعقول و شدید از یک موضوع، یک موقعیت یا یک شیئ است. در واقع با اینکه فرد می‌داند ترسش نامعقول است ولی توانایی کنترل آن را ندارد و اگر در معرض آنچه که از آن «هراس» دارد، قرار بگیرد موجی از اضطراب، ترس شدید و حتی وحشت‌زدگی بر او چیره می‌شود و این تجربه چنان برایش ناخوشایند است که سعی می‌کند همیشه از آن مورد «هراس آور» دوری کند. در میان اختلالات اضطرابی، «فوبیاها» از همه شایع ترند. سالانه ۷٫۸ ٪ از بزرگسالان آمریکایی از یکی از انواع هراس‌زدگی رنج می‌برند و هراس‌های بیمارگونه، شایع‌ترین اختلال روانشناختی در میان زنان و دومین اختلال شایع در میان مردان سنین بالای ۲۵ سال است.
ترس یک واکنش طبیعی بشر هنگام مواجهه با خطر است که هدف محافظتی دارد. هنگام مواجهه با خطر، دستگاه عصبی سمپاتیک با ترشح آدرنالین آمادگی «مبارزه یا فرار» را ایجاد می‌سازد. آدرنالین موجب افزایش ضربان قلب و جریان خون در عضلات بدن می‌شود و در نتیجه فرد می‌تواند در شرایط اضطراری بهتر عکس العمل نشان دهد. همچنین میزان قند خون نیز بالا می‌رود. در چنین شرایطی، جسم و روان آماده عمل است. پس در موقعیت‌های خطرناک، ترس، طبیعی و حتی مفید است. اما فوبیا، ترس بیمارگونه ای است که به شدت مبالغه آمیز و حتی توهمی است.
علت واقعی این اختلال ناشناخته‌است. علت احتمالی آن عبارتست از یک واکنش یادگرفته شده (ساخته شده در ذهن) مثلاً ناشی از تماس با فرد دیگری دارای ترس مشابه، یا داشتن تجربه یک ترس اولیه که همراه با یک شیئی یا موقعیت خاص بوده‌است. یکی از عللی که میتواند عامل ترس موهومی باشد تجربه ای در دوران کودکی است.ترسی که در ضمیر ناهشیار شخص پنهان است.
درمان با داروهای ضداضطراب مانند بنزودیازپین‌ها، بتا بلاکرها , SSRIs و مهارکننده‌های مونو آمینو اکسیداز (MAOIs)، سایر داروها مانند بوسپیرون، روان‌درمانی، هیپنوتیزم و خانواده‌درمانی است. روان درمانی به یکی از چهار شیوه حساسیت‌زدایی منظم، غرقه‌سازی، سرمشق‌گیری و تنش کاربردی انجام می‌گیرد. همچنین می توان از نوروفیدبک و بیوفیدبک نیز در درمان غیر دارویی هراس به عنوان روش مکمل دارو درمانی یا در موارد مقاوم به درمان دارویی استفاده کرد.
تقسیم بندی کلی فوبیا:
بیش از هشتاد نوع هراس وجود دارد که برخی بسیار نادرند مانند ترس از سرخس ! یا ترس از عدد ۸. بعضی از هراس‌ها در جنس خاصی یا در سن خاصی شایع ترند، مثلا فوبی حیوانات در زنان شایعتر است و فوبی بیماری در سنین میانسالی. ولی به طور کلی هراس‌زدگی‌ها را می‌توان به سه دسته تقسیم کرد:
۱- فوبیا‌های ویژه: مانند ترس از حیوانات، ترس از زخم، هراس موقعیتی مانند ترس از مکان های بسته و ارتفاع، ترس از بلاهای طبیعی مانند زمین‌لرزه.
۲- فوبیای اجتماعی (Sociophobia): فوبیای اجتماعی، همان طور که از نامش پیدا است، ترس و نگرانی از حضور در موقعیت های اجتماعی است. 
۳- هراس از مکان‌های باز (Agoraphobia): ترس بیمارگونه از مکان‌های عمومی و مکان‌های باز. و به طور لغوی می توان آن را «برون هراسی» نامید. نوعی اضطراب شدید از حضور در مکان های عمومی به ویژه وقتی فرار یا بیرون رفتن از آن بسیار دشوار باشد. 
ترس از  فضاهای باز (Agoraphobia): 
آگورا در یونان باستان محل تجمع و به ویژه بازار بوده است که مردمان زیادی دور یکدیگر گرد هم می آمدند. افرادی که آگروفوبیا دارند از گیر کردن در اجتماع هایی همچون صف بانک یا پل عابر که مردم در آنها عبور و مرور دارند، می ترسند. ترس واقعی فرد زمانی روی می دهد که با خود فکر می کند اگر هراسش بیشتر شد، راه فراری نخواهد داشت. آگورافوبیا در زنان دوبرابر بیشتر از مردان است. اگر این ترسِ غیرمنطقی درمان نشود، به خانه نشینی فرد بیمار منجر خواهد شد. اما از هر ۱۰ نفری که به دنبال درمان رفته اند، ۹ نفر آنها روند عادی زندگی خود را بازیافته اند.
فوبیای اجتماعی (Sociophobia):
فردی که فوبیا اجتماعی دارد، بسیار خجالتی است و می توان گفت چیزی فراتر از آن است. این افراد همیشه در این هراس و وحشت هستند که در موقعیت های مختلف اجتماعی چگونه باید رفتار کنند. آنها همیشه نگران هستند تا دیگران رفتار آنها را دوست نداشته باشند. می ترسند مورد تمسخر واقع شوند. یا دیگران اضطراب آنها را کشف کند و این را به زبان بیاورد. افرادی که دچار فوبیای اجتماعی هستند از صحبت کردن با دیگران گریزان هستند، که این مشکل بر روی روابط اجتماعی و حرفه ای آنها تاثیر بسیار منفی دارد.
ترس از بودن در مکان های تنگ و تاریک (Claustrophobia):
فردی که دچار تنگناهراسی است نمی تواند محیط های بسته، تاریک و تنگ را تاب بیاورد و تا سرحد جنون از بودن در این مکان ها می ترسد. این افراد قادر نیستند وارد تونل شوند و اگر مجبور به این کار شوند با هیجان و اضطراب بسیار شدید مواجه خواهند شد. این افراد هنگام قرارگیری در اتاق های تنگ و کم نور به جای ترس بی از اندازه می توانند، پنجره را باز کنند یا در کنار خروجی بنشینند. این کارها کمی از هراس آنها می کاهد، اما به کلی از بین نمی برد.
ترس بیش از حد از حیوانات (Zoophobia):
یکی از رایج ترین ترس های نابهنجار در میان انسان ها، ترس از حیوانات است. بسیاری از افرادی که فوبیا دارند از گونه های مختلف حیوانات می ترسند. یه طور مثال، ترس از عنکبوت ها را «آراکنوفوبیا» (Arachnophobia) می گویند. ترس از مارها را «اوفیدیوفوبیا» (Ophidiophobia یا Snakephobia) می گویند. «اورنیتوفوبیا» (Ornithophobia) ترس از پرندگان است و «آپیفوبیا» (Ornithophobia) هراس نابهنجار از زنبورها است. این فوبیاها اصولا در کودکی رشد می کنند و گاهی در همان کودکی از میان می روند. اما برخی تا بزرگسالی نیز دست از سر فرد بر نمی دارد.
 ترس از رعدوبرق (Brontophobia):
واژه یونانی bronte به معنای رعدوبرق است و برونتو فوبیا یعنی ترس نابهنجار از رعدوبرق و صداهای بلند و گوش خراش آن. البته افرادی که این فوبیا را دارند خودشان هم می دانند رعدوبرق آسیبی به آنها نمی زند و با در خانه ماندن می توانند آن را تحمل کنند. این افراد شاید به موجب ترس خود به داخل کمد بروند و مخفی شوند.
ترس از ارتفاع (Acrophobia):
آکروفوبیا نوعی ترس نابهنجار و غیرمنطقی از بلندی و ارتفاع است. این افراد از بلندی می ترسند و حتی نمی توانند از نردبان بالا بروند. این افراد اگر در مکان های بلند گرفتار بشوند به هیچ عنوان نمی توانند بر ترس خود غلبه کنند و به پایین بیایند که برایشان خطرناک است.
 ترس از پرواز (Aerophobia):
برخی از افراد از پرواز و سوار هواپیما شدن هراس دارند. این افراد در نتیجه مشاهده سقوط های هواپیما در فیلم و تلویزیون ها دچار این هراس بسیار زیاد می شوند و تا درمان نشوند راه گریزی از آن ندارند.
 ترس از خون (Hemophobia)):
برخی از افراد هستند که از خون می ترسند و این هراس کاملا غیرمنطقی و شدید است. یعنی افراد معمولی نمی توانند این شدت ترس را درک کنند. اما افرادی که دچار هموفوبیا هستند با دیدن خون ممکن است از هوش بروند. افرادی نیز از تزریق آمپول بسیار هراس دارند و به آنها «ترایپانوفوبیا» (Trypanophobia) گفته می شود. آنها از واکسن و سرم و آمپول می ترسند و به هیچ عنوان حاضر نیستند از این وسایل درمانی استفاده کنند.
ترس های غیرطبیعی:
برخی از فوبیاها همچون داستان های بسیار ترسناک فیلم های تلویزیون و سینما هستند. «تریسکایدکا فوبیا» یا ترس از شماره ۱۳ (Triskaidekaphobia) یکی از ترس های بسیار غیرطبیعی است که فرد با دیدن عدد ۱۳ منتظر نحسی آن است. یا اگر فرد احساس کند با ارواح و موجودات فراواقعی در ارتباط است و آنها او را آزار می دهند، دچار «فاسمفوبیا» است. با اینکه انسان های گرگ نما به هیچ عنوان وجود خارجی ندارند اما برخی از آدم ها از اینکه مورد حمله خون آشام ها قرار بگیرند به شدت می ترسند و بیماری آنها «چیروپتوفوبیا» (Chiroptophobia) نام دارد.
ترس از سرطان (Cancerophobia):
برخی از افراد دچار ترس نابهنجار و وسواسی از سرطان هستند. آنها بدون هیچ دلیل تصور می کنند دچار سرطان می شوند و سلول های سرطانی در بدن آنها رشد می کند.
 ترس از مسایل جدید تا قدیم:
برخی از افراد از رویدادهای جدید بسیار هراس دارند و به آنها «نئوفوبیا» (Neophobia) گفته می شود. برخی دیگر نیز از مسایل قدیمی و کلا افراد مسن هراس دارند که به آنها «گرونتوفوبیا» (Gerontophobia) گفته می شود. در میان آنها، افرادی هستند که از «فارتوفوبیا» دارند، آنها بدون هیچ دلیلی از نشت گاز در مکان های عمومی در ترس هستند. آنهایی که از دندان پزشکی ترس غیرمنطقی و بسیار زیاد دارند دچار «اودونتوفوبیا» (Odontophobia) هستد.
برخی فیلم های مرتبط به اختلال فوبیا:
1- فیلم " Cliffhanger " محصول سال 1993
نوع فوبی: ترس از ارتفاع (Acrophobia)
2- فیلم " Open Water " محصول سال 2003
نوع فوبی: ترس از فضای باز (Agoraphobia)
3- فیلم " Kingdom of the Spiders " محصول سال 1977
نوع فوبی: ترس از عنکبوت (Arachnophobia)
4- فیلم " The Number " محصول سال 2007
نوع فوبی: ترس از اعداد (Arithmophobia)
5- فیلم " : In the Mouth of Madness " محصول سال 1995
نوع فوبی: ترس از کتاب ها (Bibliophobia)
6- فیلم " The Ruins " محصول سال 2008
نوع فوبی: ترس از گیاهان (Botanophobia)
7- فیلم " Eyes Without a Face " محصول سال 1960
نوع فوبی: ترس از زشت شدن (Cacophobia)
8- فیلم " Oculus " محصول سال 2013
نوع فوبی: ترس از آینه ها (Catoptrophobia)
9- فیلم " Buried " محصول سال 2010
نوع فوبی: ترس از فضاهای بسته (Claustrophobia)
10- فیلم " Stephen King’s IT " محصول سال 1990
نوع فوبی: ترس از دلقک ها (Coulrophobia)
11- فیلم " The Pack " محصول سال 1977
نوع فوبی: ترس از سگ ها (Cynophobia)
12- فیلم " Eagle Eye " محصول سال 2008
نوع فوبی: ترس از کامپیوترها (Cyberphobia)
13- فیلم " The Evil Dead " محصول سال 1981
نوع فوبی: ترس از درختان (Dendrophobia)
14- فیلم " Black Swarm " محصول سال 2007
نوع فوبی: ترس از حشرات (Entomophobia)
15- فیلم " Night of the Hunter " محصول سال 1955
نوع فوبی: ترس از ازدواج (Gamophobia)
16- فیلم " Braindead/Dead Alive " محصول سال 1992
نوع فوبی: ترس از خون (Hemophobia)
17- فیلم " Cabin Fever " محصول سال 2002
نوع فوبی: ترس از بیماری (Hypochonria)
18- فیلم " The Descent " محصول سال 2005
نوع فوبی: ترس از تاریکی (Nyctophobia)
19- فیلم " Rattlers " محصول سال 1976
نوع فوبی: ترس از مارها (Ophidiophobia)
20- فیلم " Village of the Damned " محصول سال 1960
نوع فوبی: ترس از کودکان (Pedophobia)
21- فیلم " Twilight Zone " محصول سال 1983
نوع فوبی: ترس از پرواز کردن (Pteromerhanophobia)
22- فیلم " Firestarter " محصول سال 1984
نوع فوبی: ترس از آتش (Pyrophobia)
23- فیلم " A Nightmare on Elm Street " محصول سال 1984
نوع فوبی: ترس از خواب (Somniphobia)
24- فیلم " Antiviral " محصول سال 2012
نوع فوبی: ترس از آمپول (Trypanophobia)
25- فیلم " Audition " محصول سال 1999
نوع فوبی: ترس از زنان زیبا (Venustraphobia)
برخی از انواع فوبیاها عبارتند از:
-  ترس از سرطان (Cancerophobia)، ترس از شستشو و استحمام (Ablutophobia)، ترس از تاریکی (Achluophobia)، ترس از ارتفاع (Acrophobia)، ترس از دیوانگی (Dementophobia)، ترس از  فضاهای باز (Agoraphobia)،  ترس از مورد سوء استفاده جنسی قرار گرفتن (Agraphobia)، ترس از حیوانات وحشی (Agrizoophobia)، ترس از گربه ها (Ailurophobia)، ترس از نارسایی کلیه (Albuminurophobia)، ترس از جوجه ها (Alektorophobia)، ترس از درد (Algophobia)، ترس از سیر (Alliumphobia)، ترس از ارتفاع (Altophobia)، ترس از خاک (Amathophobia)، ترس از سوار شدن در اتومبیل (Amaxophobia)، ترس از قدم زدن (Ambulophobia)، ترس از فراموشی (Amnesiphobia)، ترس از زخمی شدن (Amychophobia)، ترس از باد (Ancraophobia)، ترس از مردان (Androphobia)، ترس از گل ها (Anthrophobia)، ترس از مجرد ماندن (Anuptaphobia)، ترس از لمس شدن (Aphenphosmphobia)، ترس از زنبور (Apiphobia)، ترس از آتش (Arsonphobia)، ترس از انفجارات اتمی (Atomosophobia)، ترس از ستاره ها و کهکشان (Astrophobia)، ترس از طرد شدن و فراموش شدن (Athazagoraphobia)، ترس از شکست (Atychiphobia)، ترس از طلا (Aurophobia)، ترس از کثیف شدن (Automysophobia)، ترس از پرواز کردن (Aviatophobia)، ترس از میکروب (Bacillophobia)، ترس از نیروی جاذبه (Barophobia)، ترس از ناتوانی در ایستادن و یا افتادن (Basophobia)، ترس از عمق (Bathophobia)، ترس از مکان های مرتفع و یا نزدیک شدن به ساختمان های مرتفع (Batophobia)، ترس از کتاب (Bibliophobia)، ترس از سوزن (Belonephobia)، ترس از گداها و فقیر شدن (Bogyphobia)، ترس از بوی بدن (Bromidrosiphobia)، ترس از صاعقه و رعد و برق (Astraphobia)، ترس از زشت شدن (Cacophobia)، ترس از زنان زیبا (Caligynephobia)، ترس از گوشت (Carnophobia)، ترس از پریدن از مکان های مرتفع و کم ارتفاع (Catapedaphobia)، ترس از آینه ها (Catoptrophobia)، ترس از موضوعات و عقاید جدید (Cenophobia)، ترس از مو (Chaetophobia)، ترس از سرما (Frigophobia)، ترس از مواد شیمیایی و کار کردن با مواد شیمیایی (Chemophobia)، ترس از برف (Chionophobia)، ترس از رقصیدن (Chorophobia)، ترس از پول (Chrometophobia)، ترس از حبس شدن در یک مکان بسته (Cleithrophobia)، ترس از دزدی (Cleptophobia)، ترس از گورستان (Coimetrophobia)، ترس از سرمای شدید و یخ بندان (Cryophobia)، ترس از کامپیوتر و کار کردن با کامپیوتر (Cyberphobia)، ترس از دوچرخه (Cyclophobia)، ترس از روسپی ها (Cypridophobia)، ترس از تصمیم گیری (Decidophobia)، ترس از درختان (Dendrophobia)، ترس از دندانپزشکی (Dentophobia)، ترس از امراض پوستی (Dermatosiophobia)، ترس از دیابت (Diabetophobia)، ترس از دادگاه (Dikephobia)، ترس از خز و پوست حیوانات (Doraphobia)، ترس از تصادف (Dystychiphobia)، ترس از حشرات (Entomophobia)، ترس از ازدواج (Gamophobia)، ترس از سکس (Genophobia)، ترس از پیر شدن (Gerascophobia)، ترس از افراد پیر (Gerontophobia)، ترس از صحبت کردن در جمع (Glossophobia)، ترس از زنان (Gynephobia)، ترس از جهنم (Hadephobia)، ترس از  افراد و موضوعات مقدس (Hagiophobia)، ترس از خون (Hemophobia)، ترس از مردان (Hominophobia)، ترس از همجنس گرایی (Homophobia)، ترس از جنگل (Hylophobia)، ترس از مسئولیت (Hypengyophobia)، ترس از هیپنوز شدن (Hypnophobia)، ترس از دکتر رفتن (Iatrophobia)، ترس از ماهی (Ichthyophobia)، ترس از سرگیجه هنگام نگاه کردن با پایین (Illyngophobia)، ترس از حشرات (Insectophobia)، ترس از اعضای تناسلی خصوصا زنان (Kolpophobia)، ترس از سبزیجات (Lachanophobia)، ترس از رنگ سفید (Leukophobia)، ترس از سر و صدای شدید (Ligyrophobia)، ترس از تولد نوزاد (Lockiophobia)، ترس از تاریکی (Lygophobia)، ترس از انتظار طولانی (Macrophobia)، ترس از آشپزی (Mageirocophobia)، ترس از رنگ سیاه (Melanophobia)، ترس از ضربه مغزی (Meningitophobia)، ترس از خاطرات (Mnemophobia)، ترس از مورچه (Myrmecophobia)، ترس از مردگان و مرگ (Necrophobia)، ترس از ابر (Nephophobia)، ترس از شب (Noctiphobia)، ترس از بیمارستان (Nosocomephobia)، ترس از مریض شدن (Nosophobia)، ترس از انفجارات هسته ای (Nucleomituphobia)، ترس از اضافه وزن (Obesophobia)، ترس از جراحی دندان (Odontophobia)، ترس از مار (Snakephobia)، ترس از پرندگان (Ornithophobia)، ترس از عروسک (Pediophobia)، ترس از فقر (Peniaphobia)، ترس از ارواح (Phasmophobia)، ترس از بوسیدن (Philemaphobia)، ترس از عاشق شدن (Philophobia)، ترس از طاس شدن (Phalacrophobia)، ترس از باران (Pluviophobia)، ترس از آتش (Pyrophobia)، ترس از قورباغه (Ranidaphobia)، ترس از هالووین (Samhainophobia)، ترس از شیطان (Satanophobia)، ترس از سایه ها (Sciophobia)، ترس از کرم ها (Scoleciphobia)، ترس از مدرسه (Scolionophobia)، ترس از کوسه ها (Selachophobia)، ترس از ماه (Selenophobia)، ترس از ستارگان (Siderophobia)، ترس از قطار و ریل قطار و سفر با قطار (Siderodromophobia)، ترس از ارزیابی منفی شدن در اجتماع (Social Phobia)، ترس از جامعه و مردم (Sociophobia)، ترس از وابسته شدن به دیگران (Soteriophobia)، ترس از جاها و مکان های باریک (Stenophobia)، ترس از وابستگان (Syngenesophobia)، ترس از سیفلیس (Syphilophobia)، ترس از سرعت (Tachophobia)، ترس از تلفن (Telephonophobia)، ترس از دریا (Thalassophobia)، ترس از خدایان و ادیان (Theophobia)، ترس از حرارت و گرما (Thermophobia)، ترس از سم و مسموم شدن (Toxiphobia)، ترس از تزریقات (Trypanophobia)، ترس از غریبه ها (Xenophobia)، ترس از ریش تراش (Xyrophobia)، ترس از حیوانات (Zoophobia)

 

کلمات کلیدی

نظرات0 نظر برای این مطلب ثبت شده است.

تا این لحظه هیچ نظری برای این مطلب ارسال نشده است.

ارسال نظر جدیدپر کردن تمامی فیلد ها الزامیست.

کد امنیتی